รู้จักหัวใจล้มเหลว ดีพอหรือยัง?

โรคหัวใจล้มเหลว เป็นโรคที่พบบ่อยและเป็นสาเหตุที่ทำให้ผู้ป่วย นอกจากจะทนทุกข์ทรมานแล้ว ยังเป็น ต้นเหตุให้เสียชีวิตได้ แต่ก็ไม่ใช่เป็นโรคที่สิ้นหวังทีเดียวสำหรับผู้ป่วยที่เป็นแล้ว เพราะบางชนิดอาจรักษาหายขาดได้ บางชนิดอาจป้องกันไม่ให้เกิดได้ และบางชนิดถึงแม้ไม่หายขาด แต่ก็ยังสามารถดำรงชีวิตได้ตามความหนักเบาของ หัวใจที่ล้มเหลว และผู้ที่ยังไม่เป็นก็สามารถป้องกันได้

เมื่อไหร่ถึงสงสัยว่ามีหัวใจล้มเหลว เมื่อเรามีอาการเหนื่อยง่ายมากกว่าปกติเวลาทำงาน มีบวมตามตัว โดยสังเกตว่าจะมีอาการบวมที่ต้นขาหรือหลังเท้า เมื่อเอามือกดลงไปจะบุ๋มตามรอยกด และมักเป็นเวลายืนหรือ นั่งห้อยขานานๆ มีอาการหอบเหนื่อยเวลากลางคืนต้องลุกขึ้นมานั่งอาการหอบถึงดีขึ้น หรือเวลานอนต้องหนุนหมอนหลายๆใบถึงจะหายใจสะดวกหรือนอนได้ แต่ถ้านอนราบจะนอนไม่ได้เพราะหายใจไม่ออก ซึ่งอาการเหล่านี้อาจเป็นแบบเฉียบพลันหรือค่อยเป็นค่อยไปก็ได้

แพทย์จะทำเช่นไรเมื่อท่านมาพบแพทย์ด้วยอาการสงสัยว่าหัวใจล้มเหลว เมื่อท่านมีอาการที่อาจสงสัยว่าเป็นโรคหัวใจล้มเหลว แพทย์จะตรวจวินิจฉัยเพื่อให้รู้ว่าท่านน่าจะเป็นจริงหรือไม่ และหาสาเหตุว่าหัวใจล้มเหลว ที่เกิดขึ้นนั้น สามารถรักษาให้หายขาดได้หรือไม่ โดยการรักษาที่สาเหตุร่วมด้วยกับรักษาอาการที่เกิดจากหัวใจล้มเหลวอาการจะดีขึ้นเร็วหรือช้าขึ้นอยู่กับความรุนแรงของหัวใจล้มเหลวขณะนั้น ซึ่งบางรายอาจต้องนอนโรงพยาบาลก็ได้

เมื่อเป็นแล้วปฏิบัติตัวอย่างไร ความร่วมมือระหว่างแพทย์ กับผู้ป่วยเป็นสิ่งสำคัญเพราะผู้ป่วยจำเป็นต้อง รับประทานยา เพื่อรักษาอาการและเพื่อให้ชีวิตยืนยาวขึ้น และถ้ามีโรคที่จะทำให้อาการโรคหัวใจล้มเหลว แย่ลงไปเรื่อย ๆ ก็ต้องรักษาไปพร้อมกัน เช่น โรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง เส้นเลือดหัวใจตีบ ซึ่งผู้ป่วยต้องรักษาไปตลอดชีวิต แต่ระหว่างการรักษา ก็อาจจะมีปัจจัยที่มากระตุ้นทำให้เกิดหัวใจล้มเหลวเป็นครั้งคราวได้ กำลังใจจึงเป็น สิ่งสำคัญและไม่ควรจะท้อแท้ นอกจากต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์โดยเคร่งครัดแล้ว เมื่อผู้ป่วยอยู่ที่บ้าน ควรออกกำลังกายบ้าง สัปดาห์ละ 3-4 ครั้งๆ ละประมาณ 10-20 นาที โดยดูตามสภาพความเหนื่อยเป็นตัวจำกัดว่าจะหยุดออกกำลังกายเมื่อไหร่ และควรทำสม่ำเสมอ พยายามงดอาหารเค็มหรือทานอาหารให้เค็มน้อยๆ ควรจะ คุมน้ำหนักตัวไม่ให้อ้วน ไม่ควรสูบบุหรี่ ไม่ควรเข้าใกล้ผู้ป่วยที่ติดเชื้อโรค เพราะอาจทำให้ติดเชื้อโรคและกระตุ้นให้เกิดหัวใจล้มเหลวขึ้นมาได้ และเมื่อมีอาการผิดปกติขึ้นมา ควรรีบมาพบแพทย์ไม่ควรปรับขนาดยารับประทานเอง หรือซื้อยามารับประทานเอง เพราะยาบางตัวกระตุ้นให้หัวใจล้มเหลวได้ ควรจะพกยาติดตัวไว้ประจำเสมอ และถ้ารู้ว่าเป็นยาอะไรจะเป็นการดีมาก เพราะขณะที่ท่านมีอาการกำเริบเป็นครั้งคราว แพทย์ที่รักษาอาจจะไม่รู้ประวัติการรักษาเดิมของท่านก็ได้ ถ้าหากท่านไม่ได้ไปรักษาโรงพยาบาลที่ท่านรักษาเป็นประจำ หรือเมื่อพบแพทย์ด้วยโรคอื่น ควรบอกแพทย์ให้ทราบว่าท่านเป็น โรคหัวใจและรักษาด้วยยาอะไร

ถ้าท่านยังไม่เป็นควรป้องกันอย่างไร ไม่ควรดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์จัด ไม่สูบบุหรี่ และไม่ควรให้น้ำหนักมากเกินกว่าปกติ ถ้ามีโรคที่จะทำให้นำพาไปสู่หัวใจล้มเหลว ควรรักษาสม่ำเสมอ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง เส้นเลือดหัวใจตีบ ควรออกกำลังกายสม่ำเสมอ ไม่ควรเสพยาเสพติด เช่น ยาบ้า โคเคน เฮโรอีน ควรทานอาหารที่มีประโยชน์ถูกสุขลักษณะ ไม่ควรทานอาหารเค็มจัด และอาหารที่มีไขมันสูง

โรคหัวใจล้มเหลวเป็นโรคที่อาจป้องกันได้ในบางสาเหตุ สามารถรักษาให้หายได้ในบางโรค และสามารถรักษาให้ดำรงชีวิตอยู่ได้ ถึงแม้จะไม่หายขาด การใส่ใจดูแลสุขภาพตัวท่านเองเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยท่านได้ สำหรับญาติและบุคคลใกล้ชิด ควรให้กำลังใจและช่วยกันดูแล ช่วยเหลือให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ป่วย มีคุณภาพชีวิตที่เหมาะสม

บทความโดย…นายแพทย์ประจักษ์ สุชาติสุนทร อายุรแพทย์ โรคหัวใจ โรงพยาบาลสระบุรี

กลับหน้าหลัก